natręctwa (np. obgryzanie paznokci, wyrywanie włosów)

Czym są natręctwa?

Natręctwa to aktywności, które odczuwane są przez pacjenta jako przymusowe i poza jego kontrolą. Zwykle zachowania te mają na celu redukcję napięcia, które jest powodowane przez stresujące czynniki. Zarówno onychofagia, czyli nawykowe obgryzanie paznokci, jak i trichotillomania, która oznacza nawykowe kręcenie, dotykanie oraz wyrywanie włosów z różnych części ciała, zaliczają się do tej grupy schorzeń. W zależności od danego przypadku, różnią się one stopniem zaawansowania zaburzenia oraz sposobem wykonywania danej aktywności.
Onychofagia może przybierać łagodną formę, która polega jedynie na wkładaniu palców u rąk do ust, oraz formę ostrą, gdy osoba, szczególnie po sytuacji stresowej albo bardzo ekscytującej, obgryza całe wystające części paznokcia, często wraz z otaczającym je naskórkiem. Przeważnie dotyczy paznokci u rąk, chociaż zdarza się również obgryzanie paznokci u nóg.

Trichotillomania dotyczy wyrywania włosów nie tylko na głowie, ale także na rękach i nogach. Może także dotyczyć brwi, rzęs, włosów łonowych oraz pod pachami. Skubanie włosów, okręcanie wokół palca, energiczne pociąganie to niektóre z aktywności, które podejmują w stanie silnego napięcia osoby dotknięte tym zaburzeniem.

Przyczyny

Zaburzenia te mogą występować z różnych przyczyn, często jak czynnik wywołujący wskazywane są zaburzenia lękowe. Bardzo często dotyczą one osób, które czują się samotne, zestresowane, a także takich, które mierzą się z trudnymi życiowymi wyzwaniami. Wydarzenia traumatyczne, które miały miejsce w przeszłości lub które dzieją się teraz, również mogą przejawiać się w ten sposób w zachowaniu. Możliwe są także zmiany hormonalne oraz zaburzony poziom witamin w organizmie (szczególnie w przypadku onychofagii).

Objawy

Zaburzenia te charakteryzują się niekontrolowanym podejmowaniem danej aktywności. W przypadku onychofagii jest to wkładanie rąk do buzi, a także widoczne uszkodzenia zarówno paznokci jak i naskórka. Często zmiany te są tak rozległe, że mogą znacząco wpłynąć na zdrowie pacjenta. Zapalenia skórne są najczęstszymi objawami tego zaburzenia, wymagają podjęcia leczenia dermatologicznego. Trichotillomania objawia się łysymi plackami w miejscach owłosionych, przerzedzone w niektórych rejonach włosy, a także kołtuny i pozwijane pasemka.

Najczęściej występujące objawy to:

– wkładanie do ust paznokci i palców
– ciągnięcie, zakręcanie wokół palców oraz wyrywanie włosów
– zniszczony naskórek paznokcia oraz powierzchnia paznokcia
– zapalenia skórne, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych (np. sepsa)
– znaczące braki w owłosieniu (np. brak brwi lub rzęs, łyse placki na głowie)

Leczenie

Leczenie tych zaburzeń opiera się przede wszystkim na połączeniu psychoterapii z farmakologicznym podejściem. Najczęściej w przypadku natręctw polecana jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. Jednakże rodzaj psychoterapii jest zwykle uzależniony od konkretnego przypadku oraz oczekiwań pacjenta wobec leczenia. Leki, które stosowane w przypadku leczenia natręctw takie leki, które stosuje się również przy leczeniu depresji. Szacuje się, że w około 60-70% przypadkach leczenie farmakologiczne przynosi spodziewane rezultaty.