Czym jest uzależnienie od zakupów?

Uzależnienie od zakupów polega na kompulsywnym i niekontrolowanym kupowaniu wielu rzeczy. Może przebierać różne formy, jednak największą grupą osób uzależnionych od zakupów cechuje kupowanie w sytuacji stresującej. Zdarzają się również przypadki choroby, gdy osoby uzależnione wyszukują tylko przecenione rzeczy i kupują je, nawet jeśli nie są im one potrzebne (tzw. „poszukiwacze okazji”). Można wyróżnić także zbieraczy-kolekcjonerów, którzy nie czują się kompletni, jeśli nie kupią np. całego zestawu konkretnego produktu lub nie mają każdego koloru określonej rzeczy. Zdarzają się także przypadki osób, które wpadają w cykle uzależnienia. Tak jak osoby chorujące na bulimię objadają się bez umiaru i wymiotują, tak zakupoholicy kompulsywnie kupują bardzo duże ilości rzeczy, by później je zwrócić.

Osoba uzależniona nie potrafi kontrolować swojego zachowania, mimo jego widocznych negatywnych konsekwencji.

Przyczyny

Nie ma jednoznacznej przyczyny, dlaczego dana osoba uzależnia się od zakupów. Prawdopodobnie zależy to od wielu czynników, jednakże znaczącą rolę odgrywa uzależnienie się organizmu od hormonów wydzielanych przez mózg (dopaminy i endorfiny) w czasie zakupów. Wprowadzając ten stan u siebie, często osoby nie mogą później uwolnić się od potrzeby powrotu do tego poczucia euforii, radości i spełnienia. Szacuje się, że takie predyspozycje do uzależnienia mogą dotyczyć nawet 10-15% osób.

Objawy

Zachowania kompulsywne związane z zakupami, tak jak i inne uzależnienia, powodują, że osoba uzależniona ukrywa swój stan przed innymi. Jeśli bliska nam osoba ukrywa wyciągi ze swoich kart kredytowych, rachunki czy też torby z zakupami, może to świadczyć o problemie. W niektórych przypadkach kłamstwo może dotyczyć tylko jednego aspektu uzależnienia- na przykład przyznanie się do pójścia na zakupy, ale oszukiwania w kwestii ilości wydanych pieniędzy.

Najczęściej występujące objawy to:

-wydawanie większej ilości pieniędzy, niż pozwala na to zasobność portfela
– zakupy w reakcji na złość, smutek lub inne trudne emocje
-zakupy w celu zmniejszenia wyrzutów sumienia i poprawienia sobie humoru po poprzednim epizodzie zakupowym
-niszczenie relacji z innymi w związku z wydawaniem zbyt dużych sum pieniędzy lub zbyt częstych zakupów
-brak kontroli nad chęcią zakupów

Leczenie

Leczenie uzależnienia od zakupów odbywa się w sposób zbliżony do leczenia innych uzależnień. Jednakże, mimo iż uznawane jest za uzależnienie, różni się od innych chociażby tym, że bardzo rzadko pojawiają się fizyczne objawy odstawienia. Główne objawy zaprzestania kompulsywnych zakupów opierają się na emocjonalnej strefie- irytacja, smutek, złość to często występujące emocje przy wychodzeniu z nałogu. Często w przypadkach zakupoholizmu stosowana jest psychoterapia poznawczo-behawioralna. Pomocne są również programy wsparcia dla osób uzależnionych, takie jak np. program 12 kroków, który powstał w celu leczenia choroby alkoholowej. Ważna jest chęć osoby uzależnionej do walki ze swoim problemem, bardzo istotne jest także wsparcie bliskich osób. Szacuje się, że około 60% uzależnionych od zakupów cierpi także na zaburzenia depresyjne bądź doświadcza zaburzeń lękowych. Konieczne jest wtedy szukanie takiego podejścia terapeutycznego, które będzie kompleksowo podchodziło do obu problemów. W wielu przypadkach zdarza się, że do leczenia włączone zostaje także podejście farmakologiczne. Stosowane w przypadku tego uzależnienia substancje to leki przeciwdepresyjne oraz antylękowe.