Czym jest uzależnienie od narkotyków?

Wiele osób nie jest świadomych, w jaki sposób działa uzależnienie od narkotyków. Często błędnie myślą, że osoby uzależnione nie mają wystarczająco dużo „siły woli”, by móc po prostu przestać zażywać daną substancję. W rzeczywistości, uzależnienie od narkotyków jest złożonym zaburzeniem, którego pokonanie zwykle wymaga więcej niż tylko podjęcia decyzji odnośnie wyleczenia, czy też samych dobrych intencji. Narkotyki zmieniają działanie mózgu w taki sposób, że wyjście z nałogu jest bardzo trudne, nawet dla tych osób, które by tego chciały. Na szczęście, badacze wiedzą już więcej na temat funkcjonowania mózgu w przypadku uzależnienia, dzięki czemu łatwiej jest opracować metody na pokonanie nałogu i wsparcie w powrocie do normalnego funkcjonowania.
Uzależnienie jest chroniczną chorobą, która charakteryzuje się potrzebą dostarczenia do organizmu danego narkotyku. Kontrola nad jego zażywaniem jest trudna do opanowania, pomimo raniących konsekwencji. Zwykle decyzja, by zażyć narkotyk po raz pierwszy wynika z chęci osoby ją podejmującej, ale powtarzanie tego działania w konsekwencji prowadzi do zmian w mózgu, które wpływają na zdolność do samokontroli oraz zwiększają chęć na ponowne przyjęcie narkotyku. Te zmiany w mózgu mogą być stałe, przez co uzależnienie od narkotyków jest uznawane za chorobę nawracającą. Ludzie, którym udało się wyjść z nałogu, są w podwyższonej grupie ryzyka ponownego powrotu do uzależnienia nawet lata po tym, jak ostatni raz zażyli daną substancję. Powroty są niestety częste, jednak nie oznaczają, że leczenie nie przynosi skutków. Jak z każdą chroniczną chorobą, leczenie powinno trwać stale i być dostosowane do zdolności pacjenta. Plan leczenia powinien być często zmieniany i modyfikowany w zależności od potrzeb.

Przyczyny

Nie ma jednoznacznej przyczyny
tego, dlaczego jedna osoba wpada w uzależnienie od narkotyków, a druga nie. Istnieje wiele czynników, które mogą wpłynąć na zwiększenie ryzyka uzależnienia się od substancji- im więcej czynników dana osoba spełnia, tym wyższe prawdopodobieństwo. Biologiczne, społeczne i rozwojowe uwarunkowania odgrywają ważną rolę.

Objawy

Większość narkotyków wpływa na działanie mózgu, wywołując poczucie szczęścia, które jest spowodowane dopaminą. Prawidłowo funkcjonujący system nagradzania w mózgu, motywuje osobę do powtarzania czynności, które sprawiają radość, takie jak jedzenie czy spotykanie się z bliskimi osobami. Pojawienie się dużej ilości „nadprogramowej” dopaminy w tym systemie, dostarczonej przez narkotyk, powoduje wzmocnienie chęci do powtarzania aktywności, która jest niebezpieczna, ale sprawia przyjemność. Gdy osoba kontynuuje zażywanie narkotyku, jej mózg staje się „przyzwyczajony” do danej substancji, powoli nie odczuwa już takiej samej przyjemności jak na początku, gdyż tolerancja na jej działanie wzrosła. Powoduje to chęć zażycia większej dawki, a także wpływa na zmniejszenie odczuwania przyjemności ze “zwykłych” czynności, takich jak jedzenie, seks, zachowania społeczne.
Długoterminowe skutki zażywania leku mogą wpływać na zdolność do koncentracji, uczenia się, oceny sytuacji, radzenia sobie ze stresem, zapamiętywania. Mimo tych problemów, większość osób uzależnionych nadal zażywa narkotyki- tak silnie działa mechanizm uzależnienia.

Najczęściej występujące objawy to:

– silna potrzeba zażycia narkotyku codziennie, lub kilka razy dziennie
– zażywanie więcej niż się planowało, i przez dłuższy czas
– potrzeba stałego posiadania narkotyku przy sobie, kupowania go nawet w sytuacji, kiedy na to nie stać
-kontynuacja zażywania nawet w sytuacji, gdy oddziałuje to na pracę, relacje
– częstsze niż wcześniej samotne spędzanie czasu
– zaniedbanie fizyczne i psychiczne
– kłamstwa, kradzieże oraz inne niebezpieczne czynności wykonywane pod wpływem działania substancji
– złe samopoczucie oraz inne negatywne skutki, gdy podejmowana jest próba odstawienia narkotyku
– ukrywanie zażywania narkotyków przed bliskimi

Leczenie

Leczenie uzależnienia od narkotyków jest ściśle związane z silną wolą i chęcią zmiany u osoby uzależnionej. W przypadku głębokiego uzależnienia, bardzo często wymagana jest hospitalizacja, by pozbyć się substancji z organizmu, a dopiero w następnym etapie możliwe jest podejście do kompleksowej terapii. Zdarza się, szczególnie w przypadku narkotyków bardzo silnie uzależniających, jak np. heroina, że do terapii włączane jest leczenie farmakologiczne. Jednakże tym, co jest najbardziej istotne w procesie leczenia, to nastawienie pacjenta. Brak chęci, by pokonać swoją chorobę i nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich znacząco zmniejszają szanse na powodzenie terapii i wyjście z uzależnienia.
Rodzaj psychoterapii podejmowanej w przypadku leczenia uzależnień od narkotyków jest ściśle związany zarówno z rodzajem narkotyku zażywanego przez osobę uzależnioną, jak i jego osobistych preferencji, a także doświadczeń. Bardzo ważną funkcję pomocniczą w powrocie do zdrowia pełni także udział w terapiach grupowych, a także uczestnictwo w spotkaniach grup samopomocowych. W ten sposób pacjenci mogą wspierać się nawzajem w postanowieniach zerwania z uzależnieniem, dzielić doświadczeniami w radzeniu sobie z licznymi przeciwnościami oraz motywować nawzajem.